Przewodnik

Jordania (Jordańskie Królestwo Haszymidzkie)
Stolica: Amman
Waluta: dinar jordański (JOD), 1 JOD = 1000 filsów;
1 USD = 0,7 JOD
Język urzędowy: arabski
Inne języki: angielski

Geografia

Jordania to kraj wyżynny, większość terenu zajmują równiny położone na wys. 700 – 1000 m n.p.m. Najwyższym wzniesieniem jest Dżabal Ramm (1754 m n.p.m.) położony w górach Dżabal-asz-Szara na zach. kraju. Znajduje się tu również najniższy punkt – depresja Morza Martwego 339 m p.p.m. Południowa część kraju to półpustynie noszące nazwy Moab i Idumea, na wschodzie rozciąga się pustynia Harra z dominującymi rozległymi pokrywami czarnych law wulkanicznych. Jedynie pn.-zach. część kraju posiada warunki naturalne sprzyjające rozwojowi osadnictwa umożliwiające prowadzenie upraw bez sztucznego nawadniania.

Przeważa klimat zwrotnikowy-kontynentalny suchy. Wyjątkiem są północno-zachodnie krańce, gdzie klimat jest umiarkowany kontynentalny.

Sieć rzeczną reprezentuje Jordan i jego główne dopływy. Spotyka się również rzeki okresowe. Niedobór wody to jeden z głównych problemów kraju – jedynym większym słodkowodnym akwenem jest sztuczny zbiornik King Talal na rzece Nahr az-Zarka.

Świat flory i fauny jest dosyć ubogi. Roślinność tworzą m.in. suche kolczaste krzewy, bylice, jaśminy, platany. Sporadycznie na pn.-zach. spotyka się lasy z sosną alpejską i dębem. Faunę reprezentują gatunki pustynne i stepowe. Większe ssaki to oryksy arabskie, szakale złociste, gazele i karakale (rysie stepowe).

Historia

Pierwsze państwa w Jordanii pojawiły się co najmniej w XIII wieku p.n.e.. Zamieszkiwały je semickie plemiona Ammonitów, Edomitów i Moabitów W X wieku p.n.e. ziemie te podbiło królestwa izraelskie. Następnie wchodziły one w skład imperium asyryjskiego, Babiloni, Persji, imperium Seleucydów. Na południu kraju istniało od VI w. p.n.e. państwo Nabatejczyków podbite przez Rzymian w II w n.e., podobnie jak cała Jordania, przez krótki czas kraj ten należał do Palmyry.

Po podziale cesarstwa rzymskiego stał się częścią Bizancjum. Od V wieku w Jordanii żyli chrześcijańscy Arabowie - Ghassanidzi, którzy byli sojusznikami Bizancjum. W drugiej połowie lat 30. VII wieku Jordanię podbili muzułmanie i stała się ona częścią arabskiego kalifatu. W roku 1099 weszła na kilkadziesiąt lat w skład Królestwa Jerozolimy. Później była w rękach egipskich Mameluków. W latach 1517 - 1918 Jordanią rządzili Turcy.

W 1921 roku Wielka Brytania, której Liga Narodów przyznała mandat nad tym terytorium, stworzyła na wschód od rzeki Jordan emirat Transjordanii. W 1945 Transjordania przystąpiła do Ligi Arabskiej, a 22 marca 1946 roku uzyskała niepodległość i stała się królestwem rządzonym przez Abdullaha Husajna. Dwa lata później wojska jordańskie zaatakowały młode państwo Izrael i zajęły Zachodni Brzeg Jordanu (Cisjordanię) oraz Stare Miasto w Jerozolimie, które w 1950 roku formalnie przyłączono do królestwa. W roku 1951 został zamordowany król Abdullah Husajn. Rok później pozbawiono tronu jego chorego umysłowo syna Talala. Ostatecznie królem został syn Talala, Husajn ibn Talal. W latach 1956-1958 doszło do konfliktu politycznego z Wielką Brytanią i wydalono z Jordanii brytyjskich oficerów. W wyniku ofensywy armii izraelskiej w 1967 roku Jordania straciła ziemie na zachód od rzeki Jordan. Z zajętych przez Izrael terenów uciekło do Jordanii 200 tysięcy Palestyńczyków. We wrześniu 1970 roku doszło do ostrego konfliktu między władzami Jordanii i OWP ("Czarny Wrzesień"). Podczas wojny w 1973 roku wojska Jordanii walczyły na terytorium Syrii, nie atakując Izraela z własnego terytorium.

Po wybuchu pierwszej intifady król Jordanii zrzekł się w 1988 roku Cisjordanii na rzecz Palestyńczyków. W następnym roku król zgodził się na wybory parlamentarne i pozwolił na stopniową liberalizację kraju. W trakcie wojny w Zatoce Perskiej Jordania zachowała życzliwą neutralność w stosunku do Iraku, co pogorszyło jej stosunki z Zachodem. W 1994 roku zawarła pokój z Izraelem (stan wojny z tym krajem trwał formalnie od 1948 roku). Pięć lat później zmarł król Husajn, a nowym władcą Jordanii został jego syn Abdullah. Największym problemem współczesnej Jordanii jest wciąż trwający konflikt polityczny między ludnością autochtoniczną (Beduinami) i Palestyńczykami, którzy stanowią około połowy ludności tego kraju (część ma jordańskie obywatelstwo, a część to uchodźcy).

Gospodarka

Jordania posiada bogate złoża fosforytów eksploatowane w okolicach Al – Rusajatai Szidja. Poza fosforytami wydobywa się sole potasowe, ropę naftową oraz rudy żelaza, miedzi i manganu. Dzięki temu rozwinęły się zakłady przetwórstwa ropy naftowej, hutnictwo żelaza, stali i metali nieżelaznych. Widoczny jest także rozwój przemysłu włókienniczego, odzieżowego i przetwórstwa spożywczego.

Rozwój rolnictwa jest w znacznym stopniu ograniczony, gdyż zaledwie 4% ziemi nadaje się pod uprawę. Uprawia się przede wszystkim pszenicę, jęczmień oraz ogórki, pomidory, figi, oliwki i winorośl. Na podobne trudności napotyka produkcja zwierzęca, gdyż pastwiska i łąki stanowią zaledwie 1% powierzchni kraju.

Informacje praktyczne

NA GRANICY

* Obywatele RP mają obowiązek posiadania wiz uprawniających do wjazdu i pobytu. W Polsce nie ma przedstawicielstwa dyplomatycznego Jordanii. Najbliższa placówka jordańska akredytowana na Polskę znajduje się w Berlinie. Obywatele polscy mogą otrzymać jednokrotne wizy na międzynarodowych przejściach granicznych, z wyjątkiem przejścia granicznego na moście Króla Husajna (Allenby Bridge). Wizy są wydawane na okres jednego miesiąca, z możliwością przedłużenia do 3 miesięcy. Opłata wynosi 10 JOD (ok. 14 USD). Na lądowych przejściach granicznych obowiązuje opłata wjazdowa, której wysokość wynosi obecnie 5 JOD. Z opłaty tej zwolnieni są wyłącznie dyplomaci akredytowani w Jordanii. Nie wymaga się określonego terminu ważności paszportu przy wjeździe. Nie ma obowiązku okazania biletu powrotnego ani posiadania określonej kwoty pieniędzy na czas pobytu. Turyści przyjeżdżający do Jordanii przez Syrię i powracający przez ten kraj powinni wcześniej uzyskać co najmniej dwukrotną wizę syryjską, gdyż Ambasada Syrii w Ammanie wydaje wizy tylko tym obcokrajowcom, którzy mają jordańskie roczne wizy pobytowe.

* Posiadanie w paszporcie jakichkolwiek pieczątek lub wiz izraelskich, stempli kontroli granicznych jordańskich lub egipskich na przejściach z Izraelem, a także przedmiotów pochodzenia izraelskiego (np. biletów autobusowych) uniemożliwi wjazd do Syrii, co szczególnie odnosi się do turystów podróżujących samochodami. Zaleca się, aby osoba dorosła samotnie podróżująca z dzieckiem miała dokumenty poświadczające jej prawo do opieki nad nim.

* Obowiązuje zakaz wwozu pontonów gumowych. Pozostałe restrykcje celne nie odbiegają od powszechnie przyjętych standardów.

* Zakazany jest handel narkotykami i ich posiadanie. Za łamanie tych przepisów grozi kara do kilkunastu lat więzienia.

* Istnieje obowiązek meldunkowy. Obcokrajowiec, który nie zatrzymał się w hotelu, powinien w ciągu 2 tygodni od daty wjazdu zgłosić się na komendę policji.

* Oto ilości towarów, jakie możesz wywieźć legalnie, bez opłacania cła, do Polski:

Wyroby tytoniowe: 250 papierosów lub 50 cygar, lub 250 g tytoniu, lub każdy z tych towarów w odpowiednich proporcjach.

Alkohol i napoje alkoholowe: 1 litr wysoko procentowego alkoholu powyżej 22% obj. lub 2 litry wyrobów winiarskich lub 5 litrów piwa.

Inne towary: rzeczy zwyczajowo traktowane jako upominki do wartości całkowitej 175 Euro (osoby powyżej 18l.) - w tym wyroby spirytusowe oraz napoje alkoholowe inne niż wyroby winiarskie i piwo - nie więcej niż 1 l, piwa - nie więcej niż 2 l, wyrobów tytoniowych - nie więcej niż 100 sztuk papierosów albo nie więcej niż 25 sztuk cygar, albo do 100 g tytoniu; do 90 E (osoby poniżej 18 l.) - z pominięciem napojów alkoholowych.

ZDROWIE

* Polskie polisy ubezpieczeniowe nie są uznawane. Wymagane jest ubezpieczenie OC.

* Szczepienia nie są obowiązkowe. Nie występują szczególne zagrożenia sanitarno¬epidemiologiczne. Istnieje jednak ryzyko zatruć pokarmowych oraz zakażenia amebą. Należy dokładnie płukać owoce i warzywa oraz unikać spożywania posiłków w restauracjach i barach o wątpliwym standardzie. Opieka medyczna w miastach, zwłaszcza w Ammanie, jest na wysokim poziomie. Koszt wizyty lekarskiej wynosi od 10 do 20 JOD, a pobytu w szpitalu od 8 do 60 JOD dziennie. Opłaty za wszystkie usługi medyczne i zastosowane leki są naliczane oddzielnie. Osoby, które zamierzają przebywać w Jordanii dłużej niż 3 miesiące, muszą na miejscu wykonać badania lekarskie. Z uwagi na bardzo wysokie temperatury, szczególnie latem (powyżej 40*C), zaleca się stosowanie kremów ochronnych oraz picie dużej ilości płynów.

BEZPIECZEŃSTWO

* Z uwagi na sytuację w regionie Jordania należy do krajów szczególnie narażonych na ataki terrorystyczne. Od 2001 r. odnotowano wiele tego typu ataków, a wiele innych zostało udaremnionych przez miejscowe siły bezpieczeństwa. 9 listopada 2005 r. w zamachach na trzy hotele w Ammanie zginęło 60 osób, a prawie 100 zostało rannych. 4 września 2006 r. w zamachu w centrum Ammanu zginął turysta brytyjski, a kilku innych zostało rannych. Sytuacja w krajach sąsiednich, zwłaszcza na terytoriach palestyńskich, ma duży wpływ na opinię publiczną w Jordanii. Wydarzenia w Strefie Gazy i na Zachodnim Brzegu często prowokują zamieszki i demonstracje, także w miejscowych obozach uchodźców palestyńskich, na uczelniach i w centrach miast.

* Chociaż Jordania należy do krajów bezpiecznych i przyjaznych dla turystów, zaleca się omijanie obozów uchodźców oraz zachowywanie się w sposób niewyzywający w okolicach meczetów, szczególnie podczas zgromadzeń na piątkową modlitwę. Ryzyko kradzieży, przy zachowaniu podstawowych środków ostrożności, jest niewielkie. Miejscem, w którym najczęściej po zmierzchu dochodzi do drobnych kradzieży i napadów (wyrywanie cudzoziemkom torebek), jest centrum Ammanu (Old City).

* Nie ma formalnych ograniczeń w podróżowaniu do kraju. Należy jednak unikać przemieszczania się w strefach przygranicznych, zwłaszcza z Irakiem i Izraelem. Niewskazane jest podróżowanie w pojedynkę autostopem – dotyczy to szczególnie kobiet.

PRZYDATNE INFORMACJE

* W zasadzie wymagane jest międzynarodowe prawo jazdy, choć przy pobytach krótkoterminowych akceptowane jest również polskie. Samochód należy prowadzić z zachowaniem należytej ostrożności, szczególnie nocą, kiedy dochodzi do częstych wypadków, głów¬nie z uwagi na zły stan techniczny pojazdów (brak sprawnych świateł pozycyjnych i stopu) i lokalnych dróg, a także nieprzestrzeganie zasad ruchu drogowego przez miejscowych kierowców (niewłączanie kierunkowskazów, nagłe zajeżdżanie drogi). Zgodnie z miejscowym prawem kierowca jest zawsze winny w przypadku kolizji z pieszym: grozi mu więzienie, obciążany jest kosztami leczenia ofiary oraz płaci poszkodowanemu rekompensatę za doznane szkody.

* Islam jest religią państwową. Jakiekolwiek działania zmierzające do nawrócenia muzułmanina na inną wiarę są prawnie zakazane. Szczególną uwagę należy zwracać na przestrzeganie miejscowych norm zachowania w miejscach publicznych. Dotyczy to przede wszystkim szacunku dla obyczajów i muzułmańskich norm religijnych oraz stosunku do kobiet. Niedopuszczalne jest np. publiczne całowanie się lub pokazywanie się w zbyt skąpym stroju, zwłaszcza w sąsiedztwie meczetów. W miesiącu postu (ramadan) należy unikać spożywania posiłków i palenia tytoniu w miejscach publicznych.

* Walutę można wymieniać w kantorach lub w bankach.

* Urzędy publiczne są czynne w godzinach 8.00–15.00, a sklepy w godzinach 8.00–22.00.

* Dniem wolnym od pracy jest piątek (w instytucjach państwowych także sobota).